Dr Anna Panasiuk reprezentowała Polskę podczas obrad Komitetu Naukowego CCAMLR w Hobart
Dr Anna Panasiuk z Wydziału Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego uczestniczyła w 45. posiedzeniu Komitetu Naukowego Komisji ds. Zachowania Żywych Zasobów Morskich Antarktyki (CCAMLR), które odbyło się w październiku 2026 roku w Hobart w Australii. Jako przedstawicielka Polski oraz Vice-Chair Komitetu Naukowego aktywnie uczestniczyła w pracach dotyczących ochrony antarktycznych ekosystemów morskich.
Komisja ds. Zachowania Żywych Zasobów Morskich Antarktyki (Commission for the Conservation of Antarctic Marine Living Resources, CCAMLR) jest międzynarodową organizacją odpowiedzialną za ochronę żywych zasobów morskich Antarktyki i zarządzanie ich eksploatacją zgodnie z podejściem ekosystemowym. Jej Komitet Naukowy opracowuje rekomendacje stanowiące podstawę decyzji dotyczących ochrony gatunków, zarządzania rybołówstwem oraz zachowania równowagi ekologicznej Oceanu Południowego.
Dr Anna Panasiuk pełni funkcję Vice-Chair Komitetu Naukowego CCAMLR, uczestnicząc w jego pracach organizacyjnych i merytorycznych.
Jednym z najważniejszych obszarów aktywności dr Anny Panasiuk podczas tegorocznych obrad było współautorstwo i prezentowanie dokumentu naukowego Operational mitigation of interactions between krill fishing vessels and whale aggregations (SC-CAMLR-45/11), Komitetowi Naukowemu CCAMLR.
Dokument zawierał propozycje praktycznych działań mających na celu ograniczenie interakcji pomiędzy jednostkami poławiającymi kryla antarktycznego a skupiskami żerujących wielorybów. Zaproponowane rozwiązania miały charakter operacyjny, co oznacza, że nie zakładały tworzenia nowych stałych obszarów zamkniętych dla rybołówstwa, lecz wprowadzenie procedur reagowania na rzeczywistą obecność waleni w bezpośrednim sąsiedztwie jednostek połowowych.
Wśród przedstawionych propozycji znalazły się:
- Wprowadzenie progu uruchamiającego działania ochronne – stwierdzenie obecności co najmniej 20 wielorybów w odległości do jednej mili morskiej od jednostki połowowej, w sektorze 60° przed jej dziobem, stanowiłoby podstawę do uruchomienia odpowiednich procedur ochronnych.
- Zmiana miejsca prowadzenia połowów (move-on rule) – w przypadku stwierdzenia dużego skupiska wielorybów jednostka połowowa powinna opuścić obszar występowania zwierząt i przenieść działalność połowową w inne miejsce.
- Unikanie skupisk żerujących wielorybów – wprowadzenie procedur ograniczających prowadzenie operacji połowowych w bezpośrednim sąsiedztwie skupisk waleni.
- Czasowe wstrzymanie operacji połowowych – możliwość czasowego zawieszenia połowów w sytuacjach podwyższonego ryzyka interakcji.
- Raportowanie obecności wielorybów i potencjalnych interakcji – rozwój procedur dokumentowania obserwacji waleni w rejonach działalności połowowej w celu lepszego rozpoznania skali problemu i oceny skuteczności działań ochronnych.
Przedstawiony dokument stał się podstawą dyskusji dotyczącej potrzeby wprowadzenia skuteczniejszych środków ograniczających oddziaływanie połowów kryla na wieloryby.
Komitet Naukowy CCAMLR poparł utworzenie grupy dyskusyjnej, której zadaniem będzie kontynuacja prac nad operacyjnymi środkami ograniczającymi interakcje pomiędzy połowami kryla a wielorybami.
Bezpośrednim efektem dyskusji dotyczącej ograniczania interakcji pomiędzy jednostkami poławiającymi kryla a wielorybami była deklaracja Association of Responsible Krill Harvesting Companies (ARK) o wprowadzeniu dobrowolnego ograniczenia prędkości statków połowowych do 10 węzłów (około 18,5 km/h) w wyznaczonych strefach buforowych związanych z obecnością wielorybów, począwszy od kolejnego sezonu połowowego.
Decyzja ta stanowi konkretny rezultat rozmów prowadzonych podczas obrad Komitetu Naukowego CCAMLR i pokazuje, że dyskusje naukowe mogą przekładać się na praktyczne działania podejmowane przez sektor rybołówstwa.
Ograniczenie prędkości jednostek ma na celu przede wszystkim zmniejszenie ryzyka kolizji statków z wielorybami w rejonach ich występowania. Jest to szczególnie istotne na obszarach intensywnych połowów kryla, które mogą jednocześnie stanowić ważne żerowiska waleni.
Podczas 45. posiedzenia Komitetu Naukowego CCAMLR wiele uwagi poświęcono również zmianom zachodzącym w antarktycznych ekosystemach morskich, w tym obserwowanym spadkom liczebności niektórych populacji pingwinów oraz ich możliwym związkom ze zmianami środowiskowymi i dostępnością kryla antarktycznego.
Istotnym elementem obrad były również dyskusje dotyczące włączenia pingwina cesarskiego do programu monitoringu ekosystemowego CCAMLR (CEMP), a także rozwoju współpracy pomiędzy CCAMLR a Międzynarodową Komisją Wielorybniczą (IWC).
Dr Panasiuk uczestniczyła ponadto w dyskusjach nad rozwojem sieci morskich obszarów chronionych (Marine Protected Areas, MPA) w Oceanie Południowym. Pomimo utrzymujących się trudności w osiągnięciu międzynarodowego konsensusu w sprawie ustanawiania nowych obszarów chronionych, zagadnienie to pozostaje jednym z kluczowych elementów działalności CCAMLR.
Udział dr Anny Panasiuk w pracach Komitetu Naukowego CCAMLR stanowi ważny element międzynarodowej aktywności i zaangażowania polskich naukowców w opracowywanie naukowych podstaw ochrony oraz zrównoważonego zarządzania żywymi zasobami morskimi Antarktyki.
Zaangażowanie dr Anny Panasiuk w prace Komitetu Naukowego CCAMLR pokazuje, w jaki sposób badania naukowe i inicjatywy podejmowane przez naukowców mogą przyczyniać się do wypracowywania konkretnych rozwiązań na rzecz ochrony Oceanu Południowego oraz zachowania jego wyjątkowych zasobów biologicznych.
Autorzy zdjęć: Grant Humphries, Elisa Seyboth, Fokje Schaafsma x
